Ipar Euskal Herriko ekialdenean aurkitzen den probintzia ttipiena da – zabalera :785 km² eta 15000 bizi lagun 42 herritan banatuak. Gainera, biztanleriaren eta ekonomiaren beherakadari buru egitera behartua da.

Xiberoa osoki berezia da euskaratik haste; Europako hizkuntzarik zaharrena den Euskarak badauka han euskalki bat üskara deitzen dena. Ü hori « u » ahozkatzen da ez eta « ou » gainerateko Euskal Herrian bezala.

Xiberotarrek egiazko jakitatea ukan dute espartin eta oskigintzan.

1977an, 1500 langile bizi ziren lanbide hortatik ; orain 200 bakarrik.

Xiberoako iharduera garrantzitsu bat den artzaintza ere apalduz doa. 1970an, baziren nunbaitan 1500 laborari etxe; ez dira 900 baino bizi gehiago gelditzen. Baxenabarren bezala, ardi gasna on bat egiten dute.

Horiek hola, ez da hortako Xiberotarren bizitasuna ttipitu. Baionako Merkatal Ganbarari lotzea ardietsi ondoan, mikromekanika eta PAO erakasten diren lanbide eskola bat altxatu dute eta aeronotika azpi-kontratatze lantegiak sortu. Gero, azken mendea bururatzean, herri-elkargo bat xutik ezarri dute.

Nahiz oraino Xiberoko bizi lagunen %65-ek üskara mintzatzen edo entelegatzen duten, gibelka doa han ere Frantziar Estatuak ez duelakotz onhartu nahi.

Aiñharbe

aloze-ziboze-omizegañia

altzai-altzabeheti-zunharreta

altzürükü

arrokiaga

arüe-ithorrotze-olhaibi

atharratze-sorholüze

barkoxe

berrogañe-lahüntze

bildoze-onizepia

domintxine-berrueta

eskiula

etxarri

etxebarre

ezpeize-undüreiñe

gamere-zihiga

garindañe

gotañe-irabarne

hauze

idauze-mendi

iruri

jeztaze

lakarri-arhare-sarrikota-gañia

larrañe

lexantzü-zünharre

ligi-atherei

liginaga-astue

lohitzüne-oihergi

maule-lextarre

mendikota

mithikile-larrori-mendibile

muntori

muskildi

ospitale-pia

ozaze-zühara

ozeraiñe-erribareita

santa-grazi

sarrikota-pia

sohüta

urdiñarbe

urrüxtoi-larrabile

zalgize-donestebe

lapurdi

nafaroa beherea